Sinds een paar jaar beoefen ik zenmeditatie en de Zengroep Rotterdam Kanzeon organiseert elk jaar een sesshin: een "retraite" tijdens welke we ons terugtrekken op een geïsoleerde plek en intensief aan zazen doen. Deze keer is dat het Norbertijnenklooster in Postel, België. Speciaal aan deze keer is dat ook Leo (mijn broer) meegaat. 
Dat vind ik heel bijzonder, al was het alleen maar omdat ik benieuwd ben hoe we dit samen zullen ervaren.
Donderdag 10 december
Leo komt mij ophalen en gezamenlijk vertrekken we richting België. De reis verloopt voorspoedig (trafficwise, enzo). Van te voren had ik op internet gezien dat er zich tegenover het klooster een leuk lokaal eethuis bevindt: De Drie Linden. Hier kun je een lokale specialiteit nuttigen: stoofvlees met frieten! Een ideale gelegenheid om de sesshin te beginnen en eten moeten we toch, dus dat doen we. Met een lekker biertje erbij.
Simpel voedsel maar erg lekker.
Daarna begeven we ons naar de abdij waar iedereen langzaam maar zeker binnendruppelt (30 man/vrouw in totaal). Een aantal mensen ken ik maar een aantal ook niet. De sesshin wordt geleid door Nico Tydeman Sensei en Gretha Aerts.
Zij leggen nogmaals de basisregels van de sesshin uit, en iedereen stelt zichzelf kort voor.
Daarna, om het spits af te bijten, begint de eerste zazen. Fijn: al na een kwartier of zo begint mijn linkerbeen te slapen, dat belooft nog wat! Maar de zendo (de ruimte waarin we zazen beoefenen) is mooi, en het is stil, dus komt allemaal goed. Direct na afloop trek ik mij terug op mijn kamer en ik schrijf een eerste stukje van dit verslag. Om 22:15 uur lig ik op bed.
Vrijdag 11 december
Op zich goed geslapen maar toch een aantal keren wakker geweest. Om 5:45 uur gaat de bel op de gang. Ik sta direct op en douche me snel: er zijn slechts twee douches op de gang voor de circa 15 mannelijke deelnemers. Om 6:00 uur zit ik in de ontvangstruimte annex zitkamer 
waar een groep zwijgzame mensen een kopje thee of koffie aan het lurken zijn. Geweldige stoeltjes, die zou ik zo mee willen nemen!
Om 6:10 uur begint het eerste blok van 3×25 minuten zazen telkens afgewisseld met 10 minuten kinhin. Dat doe je dus in de zendo.
Deze is – zoals viel te verwachten – ijzig koud; geen wonder natuurlijk in een klooster. Ondanks het feit dat ik drie lagen kleding op mijn bovenlichaam draag krijg ik het tijdens de derde zazen-cyclus zo koud dat ik bijna van mijn kussen val (letterlijk). Niet fijn en ik ben dan ook blij als het afgelopen is.
Daarna ontbijt: naar keuze bruin- of witbrood met daarop naar keuze jam, chocoladepasta of kaas. Alle maaltijden worden zwijgend verorberd en iedereen heeft een vaste plek. Ik zit eerst verkeerd kennelijk door een kort knikje van Leo, die het beter door heeft dan ik, krijg ik in de gaten waar ik dan geacht wordt te zitten. Zodra je klaar bent mag je direct van tafel zonder eerst op de anderen te hoeven wachten.
Daarna is er facultatief een uurtje lichaamsoefeningen maar daar doen maar weinigen aan mee. Onder leiding van Eva doe ik samen met drie anderen strek- en ontspanningsoefeningen, gevolgd door wat Chi Kung. Heerlijk, echt goed als je zo’n stijve motoriek hebt als ik.
Tijdens de koffiepauze lees ik een stripboek over het leven van Sint Norbertus, naar wie de kloosterorde is vernoemd. Er zijn meerdere abdijen door Sint Nobertus gesticht: die waar wij verblijven stamt uit 1140. Uit het stripverhaal over Sint Norbertus wordt mij niet direct duidelijk waar deze sint ook echt een
sint is geworden. OK, hij diende braaf JC en leefde net als JC in armoede, maar eventuele wonderen zag ik niet voorbijkomen en dat lijkt me toch echt een voorwaarde om heilig te worden verklaard. Ik zal wel iets gemist hebben of misschien is er nader onderzoek nodig.
Ook van de ramen in de abdijkerk word ik niet veel wijzer.
Vervolgens wederom zazen (gaat erg lekker deze keer) in combinatie met een dharmales, gegeven door Nico Tydeman.
De les gaat over meditatie en contemplatie, en ook over hoe de filosoof Michel Heidecker dat zag. Die kwam er aan het einde van zijn leven achter dat meditatie bestaat uit wachten (niet wachten "op" iets, maar gewoon: wachten, totdat iets je invalt). Interessant maar het blijft toch wel enigszins vage materie.
De lunch bestaat uit een gele soep (ik weet nog steeds niet waarvan precies maar het was in ieder geval warm en enigszins smaakvol), gevolgd door spinazie en aardappelen en een kapotgekookte witte vis in botersaus. De vis laat ik aan me voorbijgaan.
Na de lunch maken Leo en ik een wandeling door de abdijtuin. 
Dat blijkt een kruidentuin te zijn, en de kruiden worden ook in de aan het abdij verbonden winkeltje verkocht. Voornamelijk ginseng. Het begint behoorlijk koud te worden in Postel.
We brengen ook een kort bezoek aan de abdijkerk.
‘s Middags wederom veel zazen, kinhin en ook een groepsdaisan. Dat is een soort groepsgesprek zeg maar, met een aantal deelnemers en de leraren Nico en Gretha, waarbij je alle onderwerpen mag aandragen die je bezighouden (en bij voorkeur met zen te maken hebben natuurlijk). Heel interessant, er
worden heel wat zaken naar voren gedragen waaronder door mijzelf, en daar wordt zowel door Nico en Gretha als door de groep goed op ingehaakt. Het geeft in ieder geval weer een nieuwe impuls want ik merk ook aan mezelf dat ik me afvraag waar ik het voor doe, waar ik voor zit, het doet alleen maar pijn
en ik schiet er niets mee op, zo lijkt het tenminste. De nieuwigheid van een sesshin is er voor mij natuurlijk ook wel een beetje af.
Voor het avondeten maken we een advent-viering mee in het kerkje dat bij de abdij hoort, dit op uitdrukkelijk verzoek van onze gastheren, de monniken. Mij doet het niet zo veel, wat een poppenkast en eerlijk gezegd word ik er een beetje treurig van. Het enige lichtpuntje is dat achter in de kerk
een oudere dame (ze doet me aan Dame Edna denken, inclusief de stem) vol enthousiasme en overgave alle hymnes en psalmen meeblèrt. Eigenlijk doe ik haar daarmee te kort, ze zing best zuiver. Maar het valt enorm op en dat is dan wel weer leuk natuurlijk. Morgen worden we wederom geacht te komen.
Nog snel even Michel gebeld, het is fijn om zijn stem even te horen.
De avondsessie bestaat wederom uit zazen en kinhin maar tussendoor worden de individuele deelnemers weggeroepen voor een daisan (persoonlijk onderhoud) met Nico of Gretha.
Ik kom aan de beurt bij Nico en we hebben het over allerlei praktische zaken (op mijn eigen initiatief) zoals de Hara (het zitten vanuit de buik, waar ik wat moeite mee heb) en de betekenis die ik moet hechten aan rituelen in het boeddhisme. Daar blijk ik alle kanten mee uit te kunnen, dus dat is mooi. Ik vertel ook dat ik deze sesshin moeilijker vindt dan de vorige. Volgens Nico is dat vrij normaal en de remedie is simpel: telkens opnieuw beginnen met zitten. Tja als je het zo zegt dan moet het haast wel waar zijn.
Einde van de dag, nog snel een kopje thee en lekker naar bed. Al met al was het best zwaar vandaag.
Zaterdag 12 december
Ik word wakker en merk gelijk op dat ik aan stuk heb geslapen. Fijn. Wel veel gedroomd. De dag voelt ook gelijk anders aan: hoe lastig en moeilijk de eerste zazen gisterochtend was: zo gemakkelijk is het nu. Voor ik het weet zijn de eerste twee uur voorbij, en dat is niet omdat ik heb zitten slapen 🙂 Kennelijk zit ik er beter in vandaag.
Het programma vandaag is vrijwel identiek aan dat van de vrijdag. Dus na het ontbijt eerst lichaamsoefeningen met Eva die wat korter duren dan normaal omdat ze ook nog wat tijd moet besteden aan het oefenen van buigen, aangezien zij en een andere deelneemster morgen Jukai zullen ontvangen.
Omdat we er toch al bij zijn mogen we mee-oefenen. Leo Huig, een ervaren deelnemer, vertelt eerst dat het belangrijk is het buigen los te laten van de betekenis die we er normaal gesproken aan hechten, die van een teken dat degene naar wie je buigt je "meerdere" is in de een of andere vorm. In het boeddhisme is dat niet zo, en je moet je geest de mogelijkheid geven het buigen vrij van betekenis te maken. We buigen naar de Boeddha maar de betekenis die we daar aan hechten dat bepalen we zelf, omdat de boeddhageest alles is en alles omvat, dus ook jezelf.
Gisteren zei Nico ook tegen me dat er twee soorten boeddhisme me zijn:het "volksboeddhisme" en het "elite-boeddhisme", zoals we dat veel in het westen tegenkomen. Het eliteboeddhisme kent geen goden en ook geen verafgoding van wie of wat dan ook.
Bij het buigen is het van belang dat je niet en luidruchtig op de vloer neerknalt maar elegent en vlotjes tot de buiging komt. Daartoe ga je door je hurken en laat je je leunend op je tenen zachtjes met je knieën tegen de grond rollen, dit alles met je handen in gassho. Vervolgens rol je door en "kus" je met je voorhoofd de grond, armen vooruit en handpalmen naar boven, en je lift je handen lichtjes omhoog. Zo til je als het ware de voeten van de Boeddha op.
Daarna volg je zo veel mogelijk de omgekeerde weg totdat je weer verticaal staat, dit alles bij voorkeur zonder je handen op de grond als steun te gebruiken. We oefenen dit vele malen en inderdaad: dat buigen wordt steeds normaler.
Vervolgens zazen gevolgd door dharmales, ditmaal gegeven door Gretha. 
Het gaat te ver om hier alle details van de dharmales weer te geven, maar op een gegeven moment ging het gesprek ook over het nut van zenleraren en Nico T. zei hier het volgende over (zo ongeveer):
"Bij zen gaat het erom je "ik" kwijt te raken, zodat er ruimte ontstaat voor andere aspecten van je persoon. Maar er is natuurlijk geen "ik" dat weg wil. En daar is nou een leraar voor: om er voor te zorgen dat je zult sterven. Het maakt niet uit of het een goede of slechte leraar is, zolang hij er maar voor zorgt dat je dood gaat :-)".
Hierbij moest hij natuurlijk breeduit lachen, en wij ook. Ik vind het geweldig hoe zen-boeddhisten hier naar kijken. In zen hebben we geen waarheden, alleen maar goede verhalen. Ook zo’n mooie quote van Nico Tydeman.
De middagmaaltijd valt weer op door gebrek aan smaak. Werkelijk, ik vind het knap hoor, hoe deze mensen er in slagen om alle smaak aan het voedsel te onttrekken! Alleen het toetje valt bij mij in goede aarde, dankzij de bosvruchten die erin zitten.
Na de lunch maken Leo en ik een wandeling door het bos en kopen we wat cadeautjes voor thuis in het abdijwinkeltje.
Daarna wat rusten, lezen, zazen, wederom advent (de zingende weduwe uit Postel was er ook weer maar deze keer was ze wat ingetogener) en de avondmaaltijd: brood met hetzelfde beleg als bij het ontbijt, en wat koude aardappelsalade. Het houdt allemaal niet over maar het vult.
‘s Avonds wederom zazen natuurlijk, halverwege naar de daisan met Gretha. Het is een behoorlijk intensief gesprek maar het staat onder tijdsdruk, helaas. Na afloop nog een kopje thee en wat lezen. Maar ik ben moe dus ga snel naar boven. Nog even wat lezen in bed en dan slapen. Nico Tydeman zei zoals gebruikelijk aan het einde van de dag: "Deze dag van de sesshin is nu voorbij, die vergeten we en morgen beginnen we gewoon weer helemaal opnieuw, van voren af aan".
Zondag 13 december
Het vroege opstaan begint te wennen maar de eerste twee uur zazen zijn wederom niet fijn helaas: ik heb last van allergie, m’n benen doen pijn, ik val telkens half in slaap, en allerlei gassen die, toen ik me nog in horizontale houding bevond, zich rustig hielden, banen zich nu ik verticaal zit op allerlei manieren luidruchtig een weg door m’n lichaam (ik ben niet de enige die daar last van heeft, overigens). Maar vreemd genoeg, zonder dat ik er iets voor hoef te doen, verandert dat geleidelijk an het einde van de eerste twee uur zit ik heel fijn en gaat de concentratie en de aanwezigheid eigenlijk als vanzelf.
Na het ontbijt heb ik een samu (corvee, zeg maar) en stofzuig ik de zendo. Mij persoonlijk lijkt dat niet zo nodig maar goed, ik doe het gewoon maar. Gevolgd door een fijn uurtje lichaamsoefeningen, koffie/thee in stilte, en wederom zazen en dharmales. Een afsluitende les, en deze gaat over vele onderwerpen.
Na de lunch is het programma aangepast omdat twee leden van de groep, Eva en Liande, de "Jukai-ceremonie" (spreek uit: djoekai) ondergaan. Dit is een boeddhistisch initiatie-ritueel waarbij je een aantal geloftes aflegt, veel buigt, en dus tja eigenlijk officieel boeddhist wordt. Het is erg leuk hier eens getuige van te zijn.
De ceremonie is eigenlijk ook het einde van de sesshin. Na afloop wordt er geborreld. Jaja ook boeddhisten houden van een lekker glaasje wijn of in dit geval ook wel een Belgisch biertje.
Zo tegen zessen rijd ik, samen met m’n broer, naar huis. Het waren drie intensieve dagen, die ik eens op m’n gemak ga laten bezinken.
Reacties