Reizen maakt me gelukkig. Het veroorzaakt ook veel stress bij me maar uiteindelijk vind ik alles leuk, het gedoe op het vliegveld, het vliegveld zelf. Het idee dat daar zoveel verschillende mensen zij met verschillende doelen, gevoelens. De dynamiek en het kosmopolitische karakter spreekt me aan, of spreekt tot mijn verbeelding liever gezegd. Tegelijkertijd toch ook het besef dat het een heel banale operatie is dat vliegen, al die mensen in een vliegtuig proppen, op tijd. En daar ben ik op dat moment dus ook onderdeel van. Ik weet het maar ik onderga het met toch wel wat genoegen.
Dan de stress bij het aankomen. Is mijn bagage er wel (ja: in 98% van de gevallen). Waar moet ik heen. Heb ik wel voldoende contant geld, heb ik honger en wil ik toch niet eerst iets eten. Neem ik de trein naar Turku of toch maar die bus zoals ik had gepland.
Het wordt de bus. Bus duurt langer dan trein maar ja bus vertrekt wel direct van het vliegveld. En ik heb geluk want ik hoef niet een uur te wachten maar de bus vertrekt vijf minuten nadat ik mijn bagage van de bagageband heb getrokken en ik haal hem net. Bijna drie uur in de bus. Ik verveel me niet, muziek (iPod Touch), het uitzicht is mooi en alles gaat relaxed en netjes, zoals je van de Finnen verwacht.
Na aankomst op het busstation van Turku neem ik een taxi richting Holiday Club Caribia, waar ik verblijf en waar het symposium ook wordt gehouden. Als je alles bij elkaar rekent ben ik dan toch nog zeven uur onderweg geweest. In de lobby kom ik direct bekenden tegen. Het was me even ontgaan dat er direct al die avond een welkomstreceptie wordt gegeven door de burgemeester van Turku himself. Dus snel inchecken, even opfrissen en richting centrum waar het stadshuis zich bevindt.
Champagne en meer bekenden uit mijn FME-verleden wachten. Een aantal van hen weten kennelijk dat ik begin volgend jaar vertrek als secretaris van FME. Ze vinden het jammer, maar ik heb mijn redenen. Na enigszins te hebben bijgepraat worden we verwelkomd door Kaisa Sere, de voorzitster van het organisatiecomité. Daarna worden we rondgeleid door de burgemeester. Hij spreekt geen Engels, alleen iets wat mij Russisch in de oren klinkt.
Rond 21:00 uur ben ik terug in het hotel. Ik besteed nog wat tijd aan werk en e-mail (schandalig duur hier internet op een hotelkamer: 22 euro per 24 uur! Ik vind dat dit een basisfaciliteit zou moeten zijn, overal waar je komt en dan wel gratis. In Amerikanse hotels is dat ook zo maar in Europa om de een of andere reden niet). Om 23:00 uur (lokale tijd) lig ik in bed, morgen gaat het symposium van start. De nachten zijn kort in Turku merk ik, het is hier nog steeds schemerend.
Woensdag 28 mei
De dag begint met een "invited speaker", in dit geval Arvind, een hoogleraar bij het MIT (Massachusetts Institute of Technology). Ik ken hem niet en ik moet er misschien nog eens achter aan gaan hoe het precies zit maar Arvind is of zijn voornaam of zijn achternaam, maar hoe dan ook als hij dit zijn voornaam is heeft hij geen achternaam en vice versa. Zijn presentatie gaat over de toepassing van formele technieken voor verificatie en ontwerp van hardware. Hij is de drijvende kracht achter de specificatietaal BlueSpec, en hij geeft een aantal voorbeelden hoe en waar deze zijn toegepast. Eentje daarvan is het hardware ontwerp van routers. Een router is functioneel gezien een simpel apparaat, maar de uitdaging zit hem in de performance. De beperkende factor hierbij is de toegang tot het geheugen van de router en de manier waarop snel resultaten worden gevonden. Daarnaast geldt ook nog dat alle IP-pakketjes in de juiste volgorde moeten worden doorgegeven. Engineers verzinnen slimme manieren om dat voor elkaar te krijgen en BlueSpec helpt hen om te verifiëren dat wat ze bedacht hebben ook daadwerkelijk klopt. Ik begrijp overigens nu weer wat beter waar Cisco z'n geld mee verdient. En hij heeft meer van dit soort voorbeelden. Overigens is dit niet de essentie van zijn betoog, dat is meer de manier waarop engineers met dit soort technieken omgaan en hoe ze dit het beste kan helpen.
Na deze presentatie zijn er twee parallelle tracks, een met een wat theoretischer karakter en een meer op de praktijk gericht: "FM'08 Industry Day". Ik kies voor de laatste want dat sluit meer aan bij mijn belevingswereld op dit moment. Eerst is er een presentatie van Ari Ahtianen van Nokia. Tot mijn verrassing blijkt Nokia in de afgelopen 10-15 jaar al het nodige met formele methoden te hebben gedaan en in allerlei hoeken hiermee te hebben geëxperimenteerd. Anno 2008 richt hun aandacht op dit gebied zich vooral op MDA (Model Driven Architecture) en dan met name op de door hunzelf ontworpen "Lyra Method" (die kende ik nog niet). Maar hoe serieus dit allemaal genomen moet worden is soms wat dubieus. Nokia is fan van UML en beschouwt dat ook als een formele notatie. wat het in mijn beleving absoluut niet is.
Daarna volgt een presentatie door Peter Gorm Larsen, een vriend van me en tegenwoordig hoogleraar in Aarhus, Denemarken. Het verhaal van Peter gaat over wat 10-15 jaar geleden de observeringen en analyses over de hindernissen voor het toepassen van formele methoden waren en of die toen terecht waren en in hoeverre ze nog steeds gelden. Om dat te bepalen is een inventarisatie en enquete uitgevoerd. Destijds werd onder meer geopperd dat formele methoden niet aansluiten bij huidige trends en technieken en dat toolsupport niet voldoende volwassen was. Was dat ook niet waar mijn eigen proefschrift over ging? Beiden gelden nog steeds. SOA en SaaS gelden als een kans, dat vindt hij en dat vind ik. Daarnaast noemt hij kostenmodellen als een andere reden. Er is nog steeds niet overtuigend aangetoond welke implicaties formele methoden hierop hebben.
De laatste presentatie in deze sessie wordt gegeven door een Taro Kurita van FeliCia Networks Inc. in Japan. Nu heb ik wat ervaring met Japanse sprekers en helaas in het algemeen is dat allemaal niet zo best. Hun Engels is ronduit belabberd. Het spreekt voor ze dat ze dit soort dingen altijd goed voorbereiden, dat wil zeggen ze lezen voor van een papiertje. Maar als je hen een vraag stelt dan moeten ze improviseren en begrijpen ze je totaal niet meer. Andersom, vanzelfsprekend, als ik het omgekeerde in Japan zou moeten doen dan zou dat evengoed een fiasco zijn (als het alleen maar al omdat ik me waarschijnlijk minder goed zou voorbereiden).
Dat alles gezegd hebbende: de boodschap en resultaten van Taro zijn indrukwekkend. Ze hebben een ontwerpteam van 60 mensen gedurende een periode van meer dan drie jaar op het ontwerp van de FeliCia-chip gezet, deze met behulp van VDM++ (waar ik zelf een van de grondleggers van ben) gemodelleerd en geverifieerd. Tijdens dit proces is ongeveer 120.000 regels VDM++ specificatie geproduceerd. Er zijn nog geen bugs in de chip gevonden.
Reacties