Van 29 maart t/m 7 april 2008 was ik samen met 24 personen, aangesloten bij de ICT Kring Delft (IKD), op studiereis naar Silicon Valley. De IKD is een netwerkorganisatie waarbij grote en kleine Delftse ICT-ondernemeningen, de TU Delft en de gemeente Delft zijn aangesloten. West, het bedrijf waar ik werk, is één van de oprichters van de IKD. Directe aanleiding voor de reis was het eerste lustrum van de IKD. Thema: Value by Proximity oftewel how to create value by cooperation and using each others knowledge, innovative and creative power. Hieronder volgt een beknopt verslag van de reis.
Zaterdag 29 maart
De reis begint met vroeg opstaan. De vlucht vertrekt om 11:10 uur, hetgeen betekent dat we om 8:00 uur op Schiphol moeten zijn. Het inchecken gaat gelukkig behoorlijk vlot zodat er nog voldoende tijd is om nader kennis te maken met mijn reisgenoten. Voor zover nog nodig is tenminste want ik heb de meeste al eerder ontmoet tijdens een voorbereidingsbijeenkomst eind februari in Delft.
De vlucht zelf verloopt relatief comfortabel. San Francisco is toch wel een behoorlijk eind weg. Maar gelukkig is dit een rechtstreekse vlucht die ongeveer 10,5 uur duurt. Ik kan me herinneren dat ik in september 2006 ook naar San Francisco vloog, samen met Michel, maar toen via Chicago. Dat kostte ons ongeveer 20 uur… Leuk detail is ook dat KLM tegenwoordig in de Economy class personal video systems heeft geplaatst. Levert een ruime keuze aan films op, spelletjes en nog meer vermaak. Je kunt er zelfs bellen als je wilt.
Na aankomst ongekend vlot door immigratie en douane, en worden de vier auto’s opgehaald waarmee we naar ons hotel Cedar Lodge in El Portal zullen rijden om te acclimatiseren de volgende dag. Dat valt allemaal een beetje tegen want dat blijkt ruim vijf uur rijden te zijn in plaats van de geplande drie uur. Ondanks de vermoeidheid die toeslaat heeft ons groepje onderweg toch nog en geanimeerd gesprek met Ronald Vuijk, loco-burgemeester en wethouder (Economische zaken) te Delft. Ronald heeft in mijn beleving een gezonde kijk op dingen en met name op de ontwikkeling van het (ICT-)bedrijfsleven in Delft.
De eerste groep, waar ik bij zit, komt rond 21:00 uur bij het hotel aan. Het is een typisch Amrerikaans motel en de entourage en omgeving doen me wat aan de serie Twin Peaks denken. De rest arriveert een klein uur later omdat zij een andere route hadden gekozen die weliswaar mooier, maar ook een stuk langzamer blijkt te zijn. Daar heeft het restaurant van het hotel niet op gerekend. Ik wacht het maar niet langer af en ga slapen.
Zondag 30 maart
Slechts één keer wakker geworden de afgelopen nacht, en weten door te slapen tot 7:30 uur. Perfect dus en ik voel me dan ook weer volledig uitgeslapen en fit.
Om 9:00 uur vetrekken we richting Yosemite Park, een bekend natuurpark in de regio.
Het meest bekende landmark aldaar is de zogenaamde "Half Dome". Een gigantisch stuk graniet met een karakteristieke vorm. Er zijn klimmers die via de steile want omhoog gaan. Dat lukt niet in één dag: de wand is ongeveer 1000 meter hoog. Dus overnachten ze door zich vast te pinnen aan de wand.
Wij doen het wat rustiger aan. Er was een gids geregeld om ons bij een tour te begeleiden maar dat loopt mis: er was een miscommunicatie geweest en bovendien zijn we te laat in het park: de reistijd was wederom te optimistisch ingeschat, geen rekening gehouden met tankstop, te laat vertrek, etc. Geen gids dus. Niet getreurd: we verdelen ons in groepjes en trekken er zelf op uit.
Een flinke wandeling van bijna drie uur en ruim voldoende tijd om elkaar ook weer wat beter te leren kennen. En de omgeving is echt prachtig, zeer de moeite van het bezoek waard. Ik heb inmiddels wel gemerkt dat onze groep een hoog gadgetfreak-gehalte heeft. Naast een gemiddelde van 2,3 GSM per persoon (met diverse eigenschappen, toeters en bellen, PDA’s hetzelfde) zijn er ook diverse e-books en draagare GPS-toestellen aanwezig. Ook de variëteit aan notebooks en aanverwanten is indrukwekkend. En ik heb vast nog niet eens alles gezien. Ik vermoed dat deze groep wel op iPhone-jacht zal gaan.
Halverwege de middag vertrekken we richting het Clarion Hotel in San Jose. Onderweg passeren we een auto (pechgevalletje) die zonder mededogen door een politievoertuig tegen de geleiderail wordt geduwd om de rijbaan vrij te maken. Dat heb ik in Nederland nog niet eerder gezien. Rond 19:15 uur arriveren we in het hotel. De kamers zijn netjes, maar je kunt merken dat het een echt zakenhotel is. Internet op de kamer is standaard en gratis (volgens mij in vrijwel elk hotel in de VS), helaas heb ik wat moeite het onder FireFox op mijn Asus notebook(je) aan de praat te krijgen. Tussenkomst van de Clarion-servicedesk die via een tollfree nummer 24/7 beschikbaar is biedt uitkomst (DHCP-probleempje). Service staat voorop in de VS.
Na gesetteld te zijn verzameld voor een biertje in de bar, om zo rond 20:15 uur eens op zoek te gaan naar een restaurant in de buurt. Geen onredelijke tijd denk je dan. Fout. Alle restaurants sluiten hier uiterlijk rond 21:00 uur. Bovendien is de buurt vergeven van hotels, maar restaurants zijn er nauwelijks te vinden. We zitten ook niet in downtown San Jose maar in de buurt van het vliegveld; ik neem aan omdat in die buurt ook de meeste bedrijven zitten in Silicon Valley. Uiteindelijk vinden we een diner die 24/7 open is (Denny’s) met een vlotte, Amerikaanse service. En het eten smaak er ook nog eens heel behoorlijk. Om 23:00 uur lig ik in bed, weer behoorlijk moe. Morgen begint het ‘serieuze’ gedeelte van het programma.
Maandag 31 maart
De ochtend begint met een presentatie van Barbara I. Wichman van Artemia Communications. Zij vertelt ons over de do’s en don’ts in het Amerikaanse zakelijke leven. Mij valt op dat ze enorm snel spreekt. Haar Powerpointslides staan overvol met tekst. Eigenlijk precies zoals ik geleerd heb hoe het niet moet. Ze wijst ons op de directheid en concreetheid van Amerikanen. Als je alleen met een concept komt aanzetten dan is dat niet goed genoeg, je moet ook echt al een uitgewerkt, concreet idee hebben, wat je op een korte, bondige manier brengt. Geen dingen vertellen die niet strikt noodzakelijk zijn, als Amerikanen meer willen weten dan vragen ze daar wel naar. En op beurzen gaan staan met een standje heeft volgens haar ook weinig zin. Een verspilling van tijd, tenzij je van te voren al afspraken kunt maken met degenen die je daar wilt spreken. Wel effectief is het actief aanwezig zijn en/of spreken op fora. Het verdient dan ook aanbeveling om vooraf uit te zoeken waar dat het beste kan. Ook publicaties in handelsbladen zijn belangrijk als je iets te verkopen hebt. Verder geeft ze een behoorlijk overzicht van de zeden en gewoonten van Amerikanen in het dagelijkse verkeer. Goed om te weten, maar ik ben niet van plan mijn eigen gedrag daar compleet op aan te passen, dat werkt volgens mij ook niet.
Na de presentatie vertrekken we richting het Intel museum. Het is natuurlijk leuk deze chipgigant te bezoeken maar dit museum had ik tijdens een vakantie waarschijnlijk ook wel bezocht. Het levert verder geen nieuwe ideeën of inzichten op. De dame die ons rondleidt doet het leuk en met enthousiasme.
Na de lunch krijgen we een ingelaste presentatie "As we can see It: The Tech Market Landscape" door Paul Wiefels, Managing Director van The Chasm Group. Paul is een goeroe op het gebied van strategische marketing en heeft hier verschillende boeken over geschreven, onder meer "Inside the Tornado" en "The Chasm Companion". Hij heeft een vriend/kennis meegenomen: Janoh Bank (mede-uitvinder van de PCI en HDMI-interfaces) van Radiant Technologies. Beiden hebben voor Apple en Ingres gewerkt. Paul begeleidt nu start-ups met strategische adviezen. Ze zijn beiden begenadigd sprekers en mede daarom spreekt de presentatie me erg aan. Kern van het betoog is dat het accent bij succesvolle ondernemingen niet meer op innovatie moet liggen (het woord "innovatie" kan nog net) maar op sustainability. Ook is het business model dat technologiebedrijven hanteren een stuk belangrijker geworden dan de technologie die ze toepassen zelf. Veelbelovende technologieën volgens hen zijn onder meer SaaS (Software as a Service), SOA (Service Oriented Architecture) en virtualization. Wel nog even het goede business model hier omheen vinden. Van Web 2.0 verwachten ze niet veel.
Wat me opvalt als duidelijk verschil tussen Silicon Valley en Delft is dat de mensen hier veel meer risico’s durven te nemen, er ook hard voor willen werken en er echt voor gaan. Ze zijn ook veel meer klantgericht en eerlijk gezegd op een manier die me niet kunstmatig overkomt, het zit er op de een of andere manier gewoon van nature in. Europeanen zijn vaak toch wat bescheidener en hebben een veel mindere ‘drive’ om dingen te bereiken; uitzonderingen daargelaten natuurlijk.
Ik dineer in gezelschap van een wat kleiner groepje in een sushirestaurant om de hoek van het hotel. De charmes van de aanwezige dames (Els en Riet) bij de kok zorgen ervoor dat we de meest fantastische sushimaaltijd krijgen voorgeschoteld die ik ooit gegeten heb. Niet alleen visueel, maar ook qua smaak.
En we bestellen er ook nog een fles Sake van $70 bij….
Dinsdag 1 april
De dag begint vroeg met een ontbijt samen met de Dutch Business Community. Voor het ontbijt begint is er gelegenheid om wat te "netwerken". Ik ben blij dat ik goed geslapen heb en fris ben. Wat me opvalt is dat het hier zo ontzettend normaal is om iemand aan te spreken, of aangesproken te worden, en dan gewoon maar wat beginnen te vertellen om tot een echt gesprek te komen. Iedereen die ik tegen kom hier doet dat. Amerikanen zijn er vervolgens ook weer zeer handig in om, indien ze je niet interessant vinden (en daar hebben ze al snel een mening over gevormd), binnen de kortste keren het gesprek elegant – of net iets minder elegant – te beëindigen en door te gaan naar de volgende potentiële gesprekspartner. Allemaal heel gewoon hier.
Het ontbijt wordt geopend door Cees Jan Koomen, die ik nog ken uit de tijd dat hij bij Philips werkte. Tegenwoordig woont hij in Silicon Valley en investeert zo nu en dan onder meer in start-ups. Hij is de oprichter van het Point-one Innovation Fund en op een vrij laat moment in zijn carrière naar de VS verhuist, simpelweg omdat hij nog eens wat anders wilde doen. Dat kan dus ook. Tijdens het ontbijt krijgen we achtereenvolgens een presentatie door professor Inald Lagendijk van de TU Delft, en door Carlos Gutierrez van het Larta Institute. Deze organisatie is een soort "broker" voor technology transfer. Ze verzorgen trainingen voor "entrepreneurs" zoals dat hier heet (ondernemers en start-ups dus), organiseren evenementen en bemiddelen tussen deze entrepreneurs, venture capitalists en universiteiten.
Het ontbijt vindt plaats in het gebouw van het Plug And Play Tech Center, waar we vervolgens worden rondgeleid door The President, Saeed Amidi. En dat is interessant. Het Plug And Play Tech Center is een organisatie die start-ups tijdens de eerste jaren van hun bestaan faciliteiten biedt, zoals kantoorruimte, telefoon, internet, etc. Het is een familiebedrijf in onroerend goed. Overigens zijn de geboden faciliteiten niet gratis of zo, ook het Plug And Play Tech Center wil op zijn minst uit de kosten komen en liever nog wat erbij. Maar duur is het allemaal niet. Het geheel is opgezet volgens een traditioneel Amerikaans open kantoorprincipe. Erg gezellig ziet het er in eerste instantie niet uit maar er ontstaat wel een soort synergie tussen de start-ups op deze manier.
Het gebouw huisvest meer dan 200 start-ups. Onder meer PayPal is hier begonnen. Een vergelijkbare faciliteit in Delft is er niet. Misschien ook wel een idee voor het in Delft op te richten Technopolis?
Na dit bezoek is er wat tijd over en brengen we een bezoek aan het de nabijgelegen Fry’s Electronics. Dit is een enorme elektronicazaak. Om diefstal te voorkomen wordt elke bezoeker bij binnenkomst gevraagd aan te geven welke elektronische apparatuur hij of zij bij zich heeft, en dat wordt dan keurig netjes genoteerd, inclusief serienummers. Is het niet handiger dan, vraag ik me af, om gewoon tassen te laten afgeven. Dat kost minder tijd, minder personeelskosten en biedt een hogere mate van betrouwbaarheid.
Op het middagprogramma staat een bezoek aan Cisco in San Jose. Cisco is een groot bedrijf, er werken meer dan 60.000 mensen wereldwijd. Het gebouwencomplex dat zij in San Jose hebben is dan ook overweldigend: op de East Tasman Drive neemt dan geheel naar ik schat meer dan een kilometer in beslag, aan beide zijden(!). Maar eerlijk gezegd weet ik verder niet zo veel over Cisco. In mijn beleving zijn ze een soort – oneerbiedig gezegd – "dozenschuivers", zoals routers en aanverwante netwerkapparatuur. Dat klopt op zich ook wel en daar verdienen ze uiteindelijk ook hun geld mee, maar er is wel een visie omheen geformuleerd. Ik weet niet wat er eerder was: de visie of de dozen. Ik vermoed de dozen.
Cisco heeft het bezoek zeer goed voorbereid en we beginnen daarom met de visie. De kreet die hierbij hoort is "The Network as a Platform". De essentie is niet het simpelweg aan elkaar koppelen van apparatuur via een netwerk, maar het creëren van "a human network that allows people over the world to work together and collaborate". Unified Communication is het toverwoord en we krijgen eerst een presentatie over de VOIP-oplossingen van Cisco en vervolgens een demonstratie van een videoconferencingfaciliteit die Cisco levert.
Dat lijkt in eerste instantie niet zo spectaculair maar als je er even over nadenkt. Het fenomeen bestaat natuurlijk al lang, maar ik ken weinig mensen die het gebruiken of gebruikt hebben. Soms zie ik dergelijke spullen wel eens staan maar ik vraag me af of er dan nog iemand is die weet hoe je het moet gebruiken. Cisco claimt de oplossing te hebben: de kwaliteit van "Cisco Telepresence" is veel beter, en het gebruik gemakkelijker. Het opzetten gebeurt simpelweg via Outlook: op tijdstip van de gemaakte afspraak schakelt de apparatuur aan en heb je verbinding. En de kwaliteit is ook goed, met drie grote schermen waarop in totaal zes personen zichtbaar kunnen worden gemaakt. We hebben een videochat met een medewerker van Cisco in Amsterdam, die daarvoor dus rond 12 uur ’s avonds nog op kantoor zit. Ik vind de kwaliteit zo goed dat het naar mijn idee een real-life vergadering kan vervangen. Qua netwerk is er niet veel voor nodig: 10 Mbit/s is voldoende. Op mijn huislijn haal ik bijna het dubbele (niet upstream natuurlijk). Een installatie zoals wij die te zien krijgen kost rond de $300.000,-. Dat is veel geld, maar Cisco claimt dat haar grote klanten dit bedrag binnen een tot anderhalf jaar besparen op hun reiskosten.
Tenslotte: Cisco is een zeer pragmatisch bedrijf. Innovatie en groei bereiken ze simpelweg door andere bedrijven over te nemen (denk bijvoorbeeld aan het consumentenmerk LinkSys). Ze zijn niet religieus wat betreft technologie en de klant staat altijd voorop. Veel van de producten die ze voeren zijn ook gebaseerd op de ideeën van klanten. Zoals het een goed modern Amerikaans bedrijf betaamt zijn ze ook maatschappelijk verantwoordelijk bezig.
Na het bezoek aan Cisco is er nog tijd voor een bezoek aan een nabijgelegen "Mall". Gigantisch groot, zoals we dat van de Amerikanen kennen. De Applestore wordt door ons bestormd. Helaas: in heel Noord-Californie zijn de iPhones uitverkocht. Ik was het sowieso niet van plan maar schaf wel een iPod Touch en een iPod Nano aan. Gezien de lage dollarkoers op het moment tegen een fractie van de prijs die je er in Nederland voor betaalt.
‘s Avonds storten we ons weer in de Amerikaanse cultuur. We bezoeken een ijshockeywedstrijd. De San Jose Sharks spelen een thuiswedstrijd tegen de Los Angeles Kings voor zo’n slordige 25.000 toeschouwers.
Ik ben niet zo’n sportmens maar dit is leuk om te zien en mee te maken. Ik heb geen idee hoe beide teams ervoor staan in de competitie, als het al een competitiewedstrijd is, maar dat doet er verder ook niet toe. We doen vrolijk mee met de enthousiaste en zich verder keurig gedragende fans van de Sharks. Konden we dat van de spelers maar hetzelfde zeggen.
Kings fans lijken er nauwelijks te zijn in het stadion en ook de omroeper besteedt weinig aandacht aan hen en de spelers van de Kings.
Tijdens de wedstrijd en pauzes worden voortdurend prijzen uitgedeeld aan willekeurige mensen in het publiek: een gesprek met speler die en die na afloop van de wedstrijd, gratis kaartjes voor de volgende wedstrijd, een Sony Playstation 3, het houdt niet op. Via de gigantische videoschermen worden mensen in het publiek gefeliciteerd met hun verjaardag en komen in beeld. Verder continu reclames. Tijdens een van de pauzes kan iemand een auto winnen als hij de puck vanaf de middenstip in het doel kan schieten. Hij mist.
De sport zelf lijkt hier van ondergeschikt belang, het gaat om entertainment.
Woensdag 2 april
Vandaag is universiteitsdag. We gaan Berkeley en Stanford bezoeken. Voor mij bijzonder: ik ben er nooit eerder geweest en bijvoorbeeld UCLA@Berkeley is de oorsprong van UNIX BSD.
Bij ons eerste bezoek doen we het Berkeley Wireless Research Center (BWRC) aan, waar we een presentatie krijgen van de directeur: Gary Kelson. Dit instituut wordt grotendeels gefinancierd door donaties van sponsors, waaronder een flink aantal grote bedrijven. Waarom deze constructie? Wel, volgens Kelson betekent dit dat met de geldschieters geen contracten hoeven te worden afgesloten, en er zijn geen rechten maar ook geen verplichtingen wederzijds. Gemak dus. Er wordt ook niet aan contractresearch gedaan maar het onderzoek moet wel van nut zijn voor de betreffende bedrijven. Dit heet dan "pre competitive" research. Als voorbeeld noemt hij wireless HD, waarvoor de chips bij het BWRC ontwikkeld zijn. Het is gebleken dat 60 GHz-band een groot succes is voor de draadloze aansturing van flatpanel TV’s. De technologie wordt nu "gepusht" door Cybean in San Jose. Het belang van de sponsors zit in het feit dat ze kunnen werken met de onderzoekers en studenten van het BWRC, die op de hoogte zijn van alle details. Weliswaar worden onderzoeksresultaten door het BWRC gepubliceerd maar de praktijk wijst uit dat je van publicaties in vaktijdschriften en wetenschappelijke tijdschriften maar 20 tot 30% leert van wat je moet weten om daadwerkelijk met de techniek te kunnen werken. Het BWRC maakt deel uit van het EECS Department (Electrical Engineering & Computer Science).
Na de presentatie van Kelson legt Jasna Mrkic, directeur van het Industrial Relations Office, onderdeel van datzelfde EECS, ons uit hoe zij vorm geven aan het leggen van (samenwerkings)verbanden tussen de universiteit en de industrie. Het is een aspect waar, merk ik, bij veel van de organisaties die we bezoeken aandacht aan wordt besteed. Hierna wandelen we over de campus van Berkeley naar het gebouw van Citris (Center for Information Technology Research in the Interest of Society).
De campus van Berkeley is volledig in overeenstemming met wat je van de campus van een Amerikaanse universiteit verwacht. Rustig, grasvelden, studenten die in het gras liggen te praten, studeren, of niks te doen. Veel aziatische studenten ook, valt me op.
Ook bij Citris krijgen we weer een presentatie over de organisatie. Ook Citris is weer een lobby/stimuleerorganisatie, maar dan met geld en meer een maatschappelijke invalshoek wat betreft de projecten die ze ondersteunen. Dan is het tijd voor de lunch en die vindt plaats tijdens een maandelijkse presentatie die Citris organiseert. Ineens stroomt de zaal vol, er is veel belasting voor deze bijeenkomst. Spreker is Joaquin Alvarado, de nog jonge directeur van het Institute for Next Generation Internet (INGI). Hij gebruikt geen slides, houdt alleen een gloedvol betoog van bijna een uur, uit z’n hoofd. Het kan haast niet anders of bij Amerikaanse opleidingen, net als bij de Engelse, besteedt men veel aandacht aan "debating".
Hij is provocerend en verveelt mij geen moment. De essentie van zijn betoog is dat de VS een modern en vooroplopend land lijkt, maar het, als het bijvoorbeeld om internet gaat, dat zeker niet is. En dat ligt bijvoorbeeld aan de infrastructuur en de wijze waarop die is georganiseerd. Veel ligt nog in handen van de vele telecomproviders die Amerika rijk is en die hebben achterstand op het gebied van onderhoud. Hij heeft thuis geloof ik een 1-3 Mbit-lijntje, dat het bovendien vaak nog niet eens doet, voor de prijs waarvoor ik hier thuis een stabiele 20 Mbit-lijn heb. Iets dergelijks geldt ook voor de energiebedrijven. Onbetrouwbaar en gewoon slecht. Tegenvoorbeelden zijn er echter ook: de wijze waarop het interstate wegennetwerk is ontstaan en idem voor de publieke televisie (Public Broadcasting System (PBS) zoals voorgesteld door de Carnegie Commission in 1967). Overheidsbemoeienis is soms nodig en goed volgens Joaquin. Als het om grote infrastructurele netwerken gaat in ieder geval. Het is moeilijk voor mij om bij deze overdaad aan woorden te beoordelen of hij gelijk heeft. Maar hij heeft een uitgesproken mening en nog veel belangrijker: hij stelt een oplossing voor.
We vervolgen onze reis richting het Stanford Computer Forum in Palo Alto. Stanford University is ook één van de meest vooraanstaande universiteiten te wereld, en ik begrijp dat er een mate van rivaliteit is met Berkeley. Stanford is veel formeler, Berkeley alternatiever. En dat gevoel bekruipt me op de een of andere manier direct ook wel. Het ziet er ook allemaal wat sjieker uit. We beginnen met een presentatie door Katherine Ku, de directrice van het Office of Technology Licensing. Patenten zijn belangrijk voor Stanford en daar houden ze dan ook strikte controle over. Ze zijn daar veel formeler mee dan Berkeley. Het levert veel geld op maar relatief te weinig op het totale budget om de universiteit draaiende te houden, ook al gaat het om enkele miljarden dollars in de afgelopen 40 jaar. Het sponsormodel zoals bij het BWRC kennen ze ook niet. Wat leuke cijferfeitjes om te weten zijn dat er in de afgelopen 40 jaar ruim 7000 patenten door Stanford zijn binnengehaald. Drie hiervan zorgen voor 68% van de revenu, Google en recombinant DNA-techniek waren daarvan de grootste zijn (meer dan de helft van de opbrengsten). Om eerlijk te zijn val ik wel een beetje in slaap bij de presentatie van Katherine, misschien dat ik inmiddels teveel gehoord heb over business modellen die universiteiten hanteren, of over netwerkorganisaties die universiteiten in contact brengen met bedrijven.
We hebben een pauze en ik haal een Ice Tea en een fruitsalade bij een studentencafé aan de overkant van het gebouw. Het frist me weer wat op voor de presentatie van Dave McClure van 500 Hats. Dave adviseert internet start-ups en investeert daar zelf ook in: het laatste jaar heeft hij pakweg zo’n 10 bedrijven met elk $10.000 tot $25.000,- gesteund. Hij noemt zichzelf een "angel investor" (als tegenhanger van venture capitalists). "Angels" zijn investeerders die dat doen omdat ze echt affiniteit met een bepaald bedrijf hebben, of met de personen achter dat bedrijf. Zijn presentatie heeft de titel "Startup Metrics for Pirates: AARRR!" N.B. slideshare.net, de site waar zijn presentatie wordt gehost, is ook mede opgezet met het geld van Dave, simpelweg omdat hij erg gecharmeerd is van het idee erachter. Het AARRR-gedeelte in de titel slaat op de vijf stadia die hij bij het volwassen worden van een B2C-website onderscheidt: Acquisition (mensen bezoeken de site via diverse kanalen), Activation (nut of aantrekkingskracht wordt herkend, men heeft een "happy experience"), Retention (men keert terug op de site), Referral (men vindt de site zo goed dat men deze aanbeveelt aan anderen) en Revenue (bezoekers geven geld uit aan het product).
Meestal is het niet het mogelijk om direct op het Revenue-niveau te komen. Om dat niveau te bereiken moet telkens goed worden gemeten en getest en moeten ook de juiste dingen worden gemeten. Aanpassingen aan de site of aan het aantal bezoekers ("Search Engine Marketing" werkt goed volgens Dave) moeten vervolgens op deze meetresultaten worden gebaseerd.
Na het bezoek aan Stanford delen we ons weer op in groepjes en dineren in Palo Alto. Ik eindig in restaurant La Strada, een Italiaans restaurant in de hoofdstraat. Het eten en de service zijn perfect, de rekenvaardigheden van het restaurant niet: de rekening moet na afloop twee keer (naar beneden) worden bijgesteld. Palo Alto maakt overigens een prettige indruk, echt wel dat je denkt: wat een fijne plek. Relaxed en het ziet er allemaal goed uit. Beetje aan de suffe kant, dat wel. Dat laatste in combinatie met het klimaat zijn er misschien wel de ooraak van dat zoveel IT-mastodonten uit het universitaire circuit er na hun pensioen gaan leven.
Bij terugkomst in het hotel blijkt er een Karaoke-avond te zijn. Een aantal ICT Kringleden grijpt die gelegenheid aan om zich uit te leven. Ook TU Delft hoogleraar Inald Lagendijk leeft zich uit op de dansvloer en dat is leuk om te zien. Ik ben zelf wat terughoudender.
Donderdag 3 april
We beginnen de dag met een bezoek aan SDForum, gevestigd in San Jose. We worden ontvangen door Susan Lucas-Cornwell, de CEO.
SDForum is een soort ICT Kring Delft, maar dan voor Silicon Valley. Ze zijn de oudste en grootste non-profit organisatie die IT-bedrijven ondersteunt. Ze hebben ruim 1800 leden en 16 SIG’s, Ondersteuning vindt plaats door logistiek te regelen, sprekers, locaties, etc. Ook organiseren ze workshops en seminars, waarbij ook met vrijwilligers wordt gewerkt. Voornaamste functies is dus het met elkaar in contact brengen van IT-bedrijven, ze in contact brengen met venture capitalists en ze aanraking brengen met nieuwe technologie (Susan noemde onder meer virtualization on mobile platforms en Ruby(!)). Networking is zeer belangrijk in Silicon Valley (en niet alleen daar denk ik). SDForum wordt gesponsord door een aantal grote bedrijven (Microsoft, SAP, Sun, etc.). Karakteristiek is ook dat SDForum juist wel steun en aansluiting zoekt bij de overheid, zo betaalt de gemeente San Jose voor het pand van SDForum. En ze hebben succes: een aantal start-ups zijn door SDForum in contact gekomen met de juiste venture capitalists en zijn nu succesvolle bedrijven. In de toekomst wil SDForum meer een internationale organisatie worden. Daar hebben ze nu al de eerste stappen voor gezet.
Na het bezoek aan SDForum gaan we naar Microsoft Research (Silicon Valley Campus) in Mountain View.
Ik heb me erg op dit bezoek verheugd al was het alleen maar omdat het door mijn bemiddeling is opgenomen als onderdeel van de reis. We worden welkom geheten door directeur Roy Levin. Microsoft SV bestaat nog niet zo lang: pas sinds 2001. Er werken 45 researchers waaronder beroemdheden zoals Leslie Lamport. Naast de vestiging in Silicon Valley heeft Microsoft ook nog researchafdelingen in Bangalore, Beijing, Cambridge, New England en Redmond. De oudste vestiging (Redmond) bestaat sinds 1991. De locaties zijn bepaald aan de hand van het ter plekke aanwezige talent maar ook geografische spreiding ("colour locale") en de aanwezigheid van universiteiten spelen een rol. Roy vertelt dat het onderzoek dat bij Microsoft Research wordt verricht gebaseerd is op de eigen interesses van de onderzoekers (het management helpt hen slechts met "suggesties".) en niet door Microsoft’s "business needs". Ik vind het moeilijk om dat helemaal te geloven. Maar goed, als je de website bekijkt dan valt op dat veel onderwerpen waaraan wordt gewerkt een redelijk fundamenteel karakter hebben. Men houdt zich onder meer bezig met distributed computing, privacy, security, protocollen, fault-tolerance, large-scale systems, het web, concurrency en computer architectuur. De missie van Microsoft Research wordt geformuleerd als (1) "to advance the state of the art", (2) "to bring advances quickly to Microsoft products and services" en (3) "to ensure that Microsoft products and services have a future".
Volgens Roy is het voor een bedrijf met de omvang van Microsoft noodzakelijk om significant aan onderzoek te doen (van de ongeveer 70.000 Microsoft werknemers werken er zo’n 1000 bij Microsoft Research) omdat de visie van het bedrijf vertaald moet worden in technologie. Dat kun je niet van andere onderzoeksinstellingen laten afhangen, je moet dan voorop lopen. De resultaten van het werk worden gewoon gepubliceerd en gepresenteerd op conferenties ed. Technology transfer is wel een probleem. Het is een groot bedrijf en daarmee soms lastig om de juiste mensen te vinden. Om dat op te lossen werkt Microsoft met speciale groepen wiens taak het is om de verbindingen leggen tussen Microsoft Research en de product groups van Microsoft. Dit alles werkt goed maar brengt wel veel gereis met zich mee. Ook organiseert Microsoft regelmatig een "Tech Fest", gericht op het leggen van contacten binnen het bedrijf zelf. Soms blijft het niet bij research maar wordt ook de eerste stap richting productontwikkeling gedaan, ook als het bedrijf er nog niet aan toe is. Een voorbeeld hiervan is Windows Media. Dat was al gereed voor Windows 95 maar werd pas later geïntroduceerd. Een ander voorbeeld is Singularity. Een dependable OS op totaal andere grondslag dan Windows. De research bij Micorsoft is overigens wel puur productgeoriënteerd. Op de terechte vraag van Hans van Oosten of er ook onderzoek wordt gedaan op het gebied van softwareprocessen (dat heb je immers nodig om een goed product te maken) wordt ontkennend geantwoord: hier en daar wordt wel wat gedaan aan de problemen die programmeurs tegen komen maar verder richt het zich op dit gebied voornamelijk op tools (een voorbeeld is tooling waarmee de beveiligingsproblemen in Vista zijn aangepakt). Het doet bij mij de vraag rijzen welk softwareproces Microsoft eigenlijk zelf hanteert.
Na de presentatie van Roy vertrekken we naar een ander gebouw waar we een demonstratie krijgen van breedband TV (via software op een settopbox) door Hemang Mehta, product management director van Microsoft TV. Hier werken 300 mensen aan maar eerlijk gezegd zie ik het er niet aan af. Toegegeven, het is snel en er zitten best aardige functionaliteiten op maar ook weer niet zoveel meer als dat ik nu al in huis heb met mijn UPC digitale kabelaansluiting. Eigenlijk is het veel interessanter wat Hemang over zijn eigen achtergrond vertelt en over hoe werkomstandigheden zijn geregeld in Amerika. Hij is zelf ook ooit als een start-up begonnen. Dat was een bescheiden succes maar het stelde hem wel in staat om een eigen huis te kopen. Daarna koos hij voor meer zekerheid en werkte achtereenvolgens voor Nokia en Oracle, en nu dan voor Microsoft. Maar wat is zekerheid hier. Sociale zekerheid is er niet of nauwelijks en je kan zonder opgave van reden ontslagen worden: "you are only as good as your last job", zegt hij. Er heerst dus een hire/fire-mentaliteit.
Niet iedereen is positief over het bezoek aan Microsoft maar dat gevoel deel ik dus niet. Nee: we hebben niet echt iets spectaculairs of bijzonders gezien. Ja: Microsoft doet wat je van een bedrijf van deze omvang verwacht: het gaat om de omzet en daar zetten ze de stappen in die daar gezien de markt voor nodig zijn. Dat beeld wordt dus bevestigd. Daarnaast investeren ze in fundamenteel (IT-) onderzoek. Ik noemde al eerder Leslie Lamport, maar ook sir Tony Hoare, die naar mijn mening toch zeker in de top-10 van IT-wetenschappers staat, heeft zich aan dit bedrijf verbonden. Daar kun je dus niet zomaar overheen stappen. Wat me hier dus eigenlijk een beetje opbreekt is dat ik een goede, traditionele IT-opleiding heb gehad en de rest van de deelnemers – voor zover ik weet – niet.
Na het bezoek aan Microsoft vertrekken we richting het richting het nabijgelegen Computer History Museum. We worden rondgeleid door een gepensioneerde vrijwilliger maar ik onttrek me aan die rondleiding. Ik weet uit ervaring dat dit soort mensen veel te enthousiast zijn (ook wel weer leuk natuurlijk) en dat daarom zo’n rondleiding uren kan duren.
En dat kan mijn korte spanningsboog niet aan dus ik trek in m’n eentje het museum in. En ze hebben zo’n beetje alles wat ik zou kunnen bedenken, en de meeste computers lijken nog in topconditie te zijn ook!
Zo staan er een Cray-1 (en 2 en 3), een heuse Eniac, computers waarmee ik zelf ook nog gewerkt heb zoals een PDP 11/70 en een VAX 11/750. Ook de Apollo en Silicon Graphics machines ontbreken niet. Verder een keur aan Apples, PC’s Sinclairs, enfin noem maar op. Allemaal landmarks in de computergeschiedenis. Opvallend afwezig is Sun…….
Wat ik zelf het meest bijzonder vind is dat ze er een heuse Enigma hebben staan. Die heb ik nog nooit eerder in het echt gezien.
Ook een unicum is dat ze het allereerste serverrack waar Google mee begon in hun bezit hebben.
In hetzelfde gebouw wordt vervolgens een bijeenkomst van de Churchill Club gehouden. Dit is een prestigieuze networkclub die al ruim 22 jaar bestaat. We worden er welkom geheten door de voorzitster.
En we hebben geluk want vanavond wordt het eerste Churchill Club "Great Debate" gehouden met als thema: "The Future of Enterprise Software". In het strijdperk treden de giganten Hasso Plattner (oprichter en ex-CEO van SAP), een vertegenwoordiger van de meer traditionele kijk op ERP-systemen, en Marc Benioff, oprichter van het succesvolle bedrijf salesforce.com. Benioff is de bedenker van de "on demand" informatiemanagementservice (zeg maar SaaS), bedoeld om de traditionele ERP-technologie te vervangen. Ook de kreet "The End of Software" is van hem afkomstig. Het debat is fel, beide zijn goede debaters.
Alles wordt via een livestream op internet uitgezonden. Dankzij de uitstekende moderator blijft het toch in balans, een duidelijke winnaar kan ik niet aanwijzen, hoewel ik intuïtief meer voor de kant van Benioff kies. Beide mannen zien er ongezond uit, overigens. Ondertussen doen de 400 aanwezigen zich te goed aan het diner, dat verdacht veel lijkt op de lunch die we dezelfde middag bij Microsoft kregen voorgeschoteld. Als we terug zijn in het hotel ben ik moe. Ik werk nog even wat aan mijn verslag, pak mijn tas alvast in en ga vroeg naar bed.
Vrijdag 4 april
We vertrekken uit ons hotel. Terwijl we staan te wachten op de auto’s ontdek ik het volgende bordje naast de ingang van het hotel…..
We rijden richting het laatste onderdeel van het programma: het Ex’pression College for Digital Arts te Emeryville, bij Oakland. De school (want dat is het) is gelegen op een beetje industrieachtig terrein, de school zelf ziet eruit als een tweetal opgeknapte fabriekshallen. De binnenkant ziet er echter prachtig uit. De studenten hebben dezelfde urban look. De school is in januari 1999 van start gegaan. Je kunt er van alles wat met digitale kunstvormen te maken heeft en de school heeft inmiddels een reputatie opgebouwd. We worden er rondgeleid door de "CEO Emiritus", Peter Laanen, een Nederlander die al meer dan 10 jaar in de VS woont en een grote drijvende kracht is voor de school.
Financier is de Nederlandse investeerder Eckart Wintzen die op 21 maart jl. overleed. De school is niet gebaseerd op een 9-5 regime: je kunt er 24 uur per dag terecht als student. En dat doen ze dan ook. Je kunt er slapen als je wilt. Het 4-jarig bachelor-programma brengen ze terug tot 2,5 jaar, simpelweg door hele lange dagen te maken en vakanties over te slaan. En natuurlijk is het Amerikaans dus het gaat uiteindelijk wel om het resultaat: iedereen moet een baan krijgen. En dat lukt meestal ook: vaak bij Pixar die vlak in de buurt zit.
Maar het is imposant, we mogen overal kijken, klassen worden onderbroken om ons iets te vertellen en de studenten hebben het zichtbaar naar hun zin. Op de een of andere manier is het een bijzonder dynamische plek. Is dit een bezoek dat leden van de ICT Kring Delft direct iets oplevert? Ik denk het niet, maar leuk en inspirerend is het zeker.
Na het bezoek rijden we door naar het Holiday Inn hotel in San Francisco, centraal gelegen aan Van Ness Avenue. Het is best een netjes en goed hotel maar er zit geen geur of fleur of eigenzinnigheid aan. Zo zijn dit soort hotels nu eenmaal.
In de middag trek ik met Jeroen en Florian richting Union Square. We eten er wat, ik ga op CD en DVD-jacht. Reisgenoten Jeroen en Florian bezoeken wederom de Applestore en komen beladen met iPhones (net deze winkel heeft toevallig die dag een nieuwe lading ontvangen!) en MacBooks weer terug.
We relaxen wat in de hotelkamer en rond 17:30 uur evalueren we met de hele groep de reis (het officiële programma is immers ten einde), al was het alleen maar omdat maandag een borrel wordt gegeven door de ICT Kring en waar wordt gerapporteerd over de reis. Bovendien zal TV West aanwezig zijn dus wat structurering in de gedachten is wel op z’n plaats. Over het algemeen komen de meningen goed overeen. Ze verschillen in nuances maar iedereen vond de reis nuttig. Voor mij op het professionele vlak is het goed de mensen van de ICT Kring beter te leren kennen (een uurtje tijdens een maandelijkse borrel, waar ik sowieso vrijwel nooit heen ga, is daarvoor niet genoeg). En ook daadwerkelijk mee te maken hoe Amerikanen in het zakenleven staan is een bijzondere ervaring: ze zijn gedreven, ze netwerken veel, ze staan open voor je (verbazingwekkend hoe gemakkelijk het is hier iemand aan te spreken, en omgekeerd doen ze dat ook), en zijn direct (erg fijn voor iemand zoals ik). En zo is er nog veel meer. Ik zal er niet wezenlijk door veranderen maar ik leer er wel van. En tot slot heb ik ook nog ideeën opgedaan voor het RiskHub-project waar West samen met Concilio mee bezig is.
We sluiten de reis formeel af met een door de ICT Kring betaald etentje in Chinees restaurant Bamboo. Om de hoek van het hotel dus lekker praktisch. Na terugkomst in het hotel werk ik verder aan mijn verslag en ga daarna lekker naar bed. Ik ben moe. Morgen vrij: ik ga een mooie wandeling door de stad maken denk ik. Lekker alleen als dat kan.
Zaterdag 5 april
Voor mijn begrippen hier best wel lang uitgeslapen: om 9:00 uur sta ik op. Daarna in m’n uppie de stad in, ik heb deze groep wel even gehad eerlijk gezegd. Ik ben al vaker in San Francisco geweest dus de voornaamste toeristische attracties hoef ik niet meer te bezoeken. Ik begin met een wandeling richting the Fisherman’s Warf, gewoon omdat het een leuke wandeling daarheen is. En je hebt er een mooi uitzicht op de Golden Gate. En: ik ben nog nooit in de gelegenheid geweest om de klassieke rit met het klassieke trammetje te maken van Fisherman’s Warf naar Union Square. Dat doe ik deze keer dus wel.
Daarna wandel ik verder richting Castro Street (de gay wijk), lunch daar en ook de rest van de middag breng ik zo op die manier door, beetje shoppen enz.
Aan het einde van de middag tref ik mijn kamergenoot Florian weer. We besluiten gezamenlijk ’s avonds een filmpje te pakken. Daarna pak ik zelf nog een drankje in de Castro-buurt.
Zondag 6 april
Rond 11:00 uur moeten we vertrekken uit het hotel om op tijd op het vliegveld te zijn maar de discipline in de groep is helemaal weg. Een paar deelnemers waren er bovendien ’s ochtends nog op uitgetrokken en zijn pas tegen 11:30 uur terug, waarna nog een iemand een koffer moet gaan halen in zijn kamer en een ander haar tanden nog moet poetsen. Enfin, we zijn toch op tijd op het vliegveld en het inchecken gaat supervlot.
Onze vlucht heeft wel twee uur vertraging bij vertrek maar we komen de maandag erop tegen de middag slechts 20 minuten te laat aan op Schiphol (dikke 9 uur vliegtijd). Vluchtschema’s blijven een raadsel voor me.
Tenslotte. Deze billboards kom je in San Francisco momenteel overal op straat tegen.
Je moet dan ook wel even op de site kijken maar dat valt erg tegen. Het is een bijzonder effectieve manier om bezoekers naar je site trekken maar volgens het AARRR-model van Dave McClure was dit voor mij geen "happy experience"……
Reacties